Им благодариме на Блумберг Адриа за препознавањето на важноста на бизнис планирањето при основање и водење на еден успешен бизнис. Повелете дел од разговорот во текстуална верзија.
Што е целта на програмата за самовработување и советување за бизнис план?
Целта е да им се дадат на потенцијалните претприемачи советодавни услуги за изработка на бизнис план. Поинаку кажано е, заеднички да ги истражиме и најдобро прикажеме можностите и ризиците од одредена бизнис идеја. Програмата официјално ја спроведуваат АППРМ, АВРМ, УНДП и сите советници и советодавни правни тела (како ЦЕФЕ Македонија).
Кој може да добие поддршка?
- Потенцијални претприемачи – невработени, регистрирани во агенцијата за вработување
- Постоечки МСП со потреба за советување во подобрување на производ, иновација, процеси, менаџмент финансии, планирање, извоз, сметководство, итн…
Каков тип на бизнис идеи или претприемачи се пријавуваат на програмата?
Точна и официјална бројка немам, но според нашите увиди од ЦЕФЕ Македонија, од изработени над 300 бизнис планови од 2015 до сега, и според нашиот делокруг на работење, може да кажеме за Пелагонискиот дел од републиката, бидејќи 90% од клиентите се од Битола, Прилеп, Демир Хисар, Ресен, Крушено, итн…во оваа програма околу 50% од бизнисите се формализирање на веќе постоечки бизниси кои до сега работеле како фриленсери, или тестирање на идејата, или добивање на искуство и пробивање на пазарот (биле во сивата економија), а останатите 50% се трговија, јакнење на семејни бизниси, услуги и креативни индустрии..

Еве неколку примери:
- забележавме дека после ковид пандемијата имаше зголемен пораст на отворање (или реотварање) на угостителкси објекти, но со подобрени услуги како достава, онлајн нарачки, онлајн комуникација со клиенти, онлајн плаќања итн…
- Или поради недостик на услуги од занаетчиството и значителниот пораст на цените за тие услуги (молери, електричари, водоводџии, плочкари, дрвопреработувачи..) значително се охрабрја многу од нив кои работеа како физички лица.
- Интересно е да се спомене и дека имаме тренд и за отворање на бизниси од кративните индустрии од страна на млади лица: програмери, фотографи, дизајнери, маркетери…) и сите тие го гледаат светот како потенцијален пазар, не само Македонија, но избрале во нашата држава да плаќаат даноци.
- И секако се зголеми и интересот на бизниси од областа на трговијата, бидејќи последните неколку години, пргорамта дозволи набавка и на трговски стоки за натамошна препродажба. Бидејќи порано средствата од грантот може да се искористат само за набавка на нова опрема и материјали за доработка – репроматеријали.
Според мене, оваа програма е доста успешна во три сегменти:
- Формализирање на бизнисот и давање реална слика колку време и колкава бројка од бизнисите им треба за да ја препознаат потребата од официјализирање на бизнис процесите.
- Одлична основа за поддршка и креирање на нови семејни бизниси, бидејќи повеќето од дополнителните нови вработувања што се предвидуваат со бизнисите, повеќе од 80% планираат вработување на своите сопружници, или деца или поблиска фамилија во развојот на бизнисот.
- Поттикнување на младите креативци да отпочнат свој бизнис во државата
Поттикнување на младите креативци да отпочнат свој бизнис во државата.
Што е потребно за добар бизнис план?
Реално, многу од клинтите го гледаат бизнис планот како парче хартија, или документ кој им служи за добивање на финансиските средства од 5 или 10 илјади евра.
Но откако ќе ја поминеме фазата на бизнис планирање, претпримачите увидуваат дека бизнис планот не е само добар за нив, туку им наоѓа употреба и за претставување на бизнисот на своите вработени, добавувачи, банкари, клиенти, итн… т.е им дава информации за планирање и предвидување.
Друг аспект е дека увидуваат дека досегашната математика на работење и финансии не им излегува кога ќе се додадат и аспектите на легално водење на бизнис, па мораат да размислат како ќе ги зголемат приходите или намалат трошоците.
И самиот наслов кажува план…а за да заврши успешно која и да е работа е потребен план. И најважно претприемачите учат дека истражувањето, предвидувањето и планирањето си бара одредено време. Или сфаќаат дека 80% од некоја работа треба да ја поминат во планирање а само 20% во успешна реализација.
Што е ЦЕФЕ Македонија и кои се неговите членови?
ЦЕФЕ Македонија е здружение на професионални обучувачи и консултанти формирано во далечната 1997 година а регистрирано како непрофитна организација во 2008 година. Визијата е македонското општество да биде водено од претприемачи и работните места да бидат креирани од способни претприемачи, и најмалку од популистички политички мерки.
Нашите членови се обучувачи кои ја прифатиле и употребуваат ЦЕФЕ Методологијата за креирање на компетентни претприемачи. Експерти во области како бизнис, едукација, трговија, граѓанско општество, иновации, проектен менаџмент и др.
Од 2015 година соработуваме со Агенцијата за Поддршка на Претприемништвото на РС Македонија, Агенцијата за Вработување на Р С Македонија и УНДП во Македонија при реализација на програмите за самовработување со грант од 5 до 10 илјади евра.
Наш предлог од советниците од ЦЕФЕ Македонија, за развој на програмата е системско следење на новоснованите бизниси во првите 3 години и давање дополнителна поддршка во зависност од потребите (дигитализација, наоѓање нови пазари, обуки за менаџмент вештини…).
Напишано од: Јован Сталевски, економист, обучувач за претприемнички компетенции според Германската ЦЕФЕ Методологија. Претседател на ЦЕФЕ Македонија и основач на ЦЕФЕ Едукација и Тренинг ДООЕЛ.

